Maganda at kahanga-hanga ang Lawa ng Bulusan.  Ito ay nasa tuktok ng bundok at napaliligiran ng malalagong punung-kahoy.  Malinaw at malalim ang Lawa ng Bulusan.  Isa ito sa mga magaganda at kilalang pook sa Kabikulan kaya ito ay ipinagdarayo ng mga turista taon-taon. Saan nagmula ang Lawa ng Bulusan? Ganito ang kuwento ng matatanda sa nagpapaliwanag ng pinagmulan ng maganda at kahanga-hangang lawa sa tuktok ng bundok.

Noong unang panahon wala pang tinatawag na bansang Pilipinas.  Mayroon lamang na maliliit na pulo.  Noong hindi pa rin ito bahagi ng mundo, may nakatira ritong isang higante.  Ang kuweba niya ay nasa kalagitnaan ng Dagat Pasipiko.  Kasama niyang naninirahan ang kanyang tatlong anak na babae, sina Minda, Lus at Bisaya.

Ito ang epiko ng mga Manobo na nagsasalaysay tungkol sa buhay ni Tulalang.  Siya ang panganay na anak ng isang mag-asawang mahirap.

Minsan, tinanong ko ang aking nanay kung bakit kulay kayumanggi ang kulay ng balat ko tulad ng balat nila ni tatay, ng mga kapatid ko at ng mga kalaro ko.  Isang magandang kuwento ang kanyang isinagot sa tanong kong ito.  Sinimulang niya ang kanyang kuwento sa paglikha ni Bathala ng iba't ibang bagay sa daigdig.

Noong mga unang araw ay sinusugong paminsan-minsan ng bathalang maykapal si Barangaw magmula sa alapaap upang tingnan kung maligaya ang ating mga ninuno.  Kung minsan si Barangaw ay nag-aanyong bahaghari upang pahintuin ang unos na maaaring makasira sa mga pananim.  Kung minsan ay nag-aanyong isang sultan, naglalagay ng putong, nagdadamit ng kundiman at palakad-lakad sa loob at labas ng balangay.

Noong unang panahon, may dalawang magkapatid na babae, sina Araw at Buwan. Maganda ang kalooban ni Araw, ang mas matandang kapatid. Pero si Buwan ay malupit at hindi tapat.

May isang mag-asawang may anak na batang lalaki.  Kasamang naninirahan ng pamilyang ito ang ama ng Tatay.  Noong una, maligayang nakakatulong ng mag-asawa sa paghahanapbuhay ang ama at masayang nakakasama ng bata ang kanyang Lolo sa paglalaro.  Ngunit dumating ang sandaling tuluyan nang inagaw ng katandaan at madalas na pagkakaroon ng karamdaman ang lakas ng matandang lalaki.  At dahil dito, hindi na ito napakinabangan sa bahay.

One day a crow found a piece of meat on the ground.  He picked it up and flew to the top of a tree.  While sitting there eating his meat, a kasaykasay (a small bird) passed by.   She was carrying a dead rat, and was flying very fast.   The crow called to her, and said, Kasaykasay, where did you get that dead rat that you have?  But the small bird did not answer: she flew on her way.

Pages